Część publikacji sugeruje, że noszenie ochraniacza może wiązać się z niższym ryzykiem wstrząśnienia mózgu. Przykładowo badanie dotyczące młodzieżowego hokeja wykazało istotnie niższe szanse wystąpienia wstrząśnienia u zawodników używających ochraniacza, a inne badanie w tej samej dyscyplinie również wskazało niższy wskaźnik urazów głowy u użytkowników.

Z drugiej strony, przegląd systematyczny i metaanaliza z 2019 roku oceniły wpływ ochraniaczy na wstrząśnienia jako jedynie umiarkowany i statystycznie niejednoznaczny. W tej analizie oszacowano, że osoby nieużywające ochraniacza miały wyższe ryzyko wstrząśnienia, ale efekt nie był na tyle mocny, by uznać go za ostatecznie potwierdzony.​

Dlaczego ochraniacz może pomagać?

Teoria biomechaniczna jest dość prosta. Ochraniacz na zęby może częściowo amortyzować siłę uderzenia, stabilizować żuchwę i ograniczać przenoszenie części energii z okolicy szczęki i stawu skroniowo‑żuchwowego na struktury czaszki.

To jednak nie oznacza, że ochraniacz działa jak „tarcza na mózg”. Wstrząśnienie mózgu powstaje najczęściej wskutek gwałtownego przyspieszenia i rotacji głowy, a więc urazu, którego sam ochraniacz nie jest w stanie całkowicie zatrzymać.

Co mówią organizacje i eksperci?

American Dental Association zaleca stosowanie dobrze dopasowanych ochraniaczy przede wszystkim po to, by zmniejszać częstość i ciężkość urazów jamy ustnej. Ta sama organizacja zaznacza, że badacze nadal analizują możliwy wpływ ochraniaczy na wstrząśnienia, a dostępne dane sugerują co najwyżej umiarkowany efekt ochronny.​

Academy for Sports Dentistry podkreśla, że istnieją publikacje sugerujące potencjalne zmniejszenie częstości wstrząśnień przy dobrze dopasowanych ochraniaczach, ale jednocześnie wzywa do dalszych, lepiej kontrolowanych badań. To rozsądne stanowisko, bo obecnie nie ma pełnego naukowego konsensusu, że każdy ochraniacz wyraźnie chroni przed wstrząśnieniem mózgu.

Jaki wniosek jest najbardziej uczciwy?

Jeśli chcesz napisać to zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, najlepsza teza brzmi: ochraniacz na zęby nie daje gwarancji ochrony przed wstrząśnieniem mózgu, ale może zmniejszać ryzyko lub łagodzić skutki niektórych urazów, szczególnie gdy jest dobrze dopasowany. Jednocześnie jego podstawowa i najlepiej udokumentowana rola to ochrona zębów, dziąseł, warg oraz szczęki.

W praktyce oznacza to, że warto go nosić w sportach kontaktowych i walki, ale nie należy traktować go jako zamiennika kasku, zasad bezpieczeństwa, techniki gry czy procedur rozpoznawania urazów głowy. Ochrona przed wstrząśnieniem zawsze powinna być elementem szerszej strategii prewencji.